على ابو الحسنى ( منذر )

74

فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى )

فرزند ايشان ( آيت اللّه حاج سيد مهدى اخوان مرعشى ) اظهار داشتند : مرحوم آيت اللّه سيد محمد رضا رفسنجانى « 1 » از شاگردان آسيد اسماعيل صدر در كربلا ، و آخوند و سيد در نجف بود . ايشان ابتدا در جرگهء هواداران مشروطه قرار داشت ولى بعدا وقتى كه ديد شارلاتانها در كار مشروطه دخالت دارند ، برگشت و از مشروطه خواهان جدا شد . مرحوم صاحب عروه نسبت به ايشان خيلى عقيده‌مند بود و ( باوجود شخصيتهايى چون آقا سيد محمد فيروزآبادى و ديگران ) احتياطات را به ايشان ارجاع مىداد . آقاى حاج شيخ حسين همدانى ( از شاگردان خوب مرحوم نائينى ) زمانى كه در نجف با ما آشنا شد گفت : « من به نجف كه آمدم مرحوم پدرتان هنوز در قيد حيات بود . آن زمان پرسيدم : افقه نجف كيست ؟ همه گفتند : آسيد محمد رضا رفسنجانى » . سيد اصرار داشت كه پدرم جاى ايشان نماز بخواند ، ولى وى ( به پاس رعايت حرمت و موقعيت پسر سيد ) نپذيرفت . رساله‌هاى مرحوم پدرم حدود هفت ماه قبل از وفات ايشان ، توسط نواده‌هاى صاحب عبقات طبع و منتشر گرديد . پدرم ظاهرا در 1342 ق از دنيا رفتند . وقتى ايشان از دنيا رفتند ، ما چهار سال داشتيم . بارى ، پدرم به « افقهيّت » سيد ( نه اعلميت وى در جميع جهات ) معتقد بود ، ولى در اصول ، مرحوم آخوند را بر ايشان ترجيح مىداد . آقاى آخوند ، اصولش خوب بود ، فقهش هم خوب بود . منتها دأب ايشان غالبا اين بود كه به نحو موجز درس داده و قواعد كلى را بيان كنند ، ولى سيد بحث را گسترش مىداد و تشقيق شقوق و تفريع فروع مىكرد . آقاى آسيد عبد الهادى شيرازى ، مرجع مشهور « 2 » ، از من پرسيدند كه : شما بحث « وقف » آخوند را ديده‌ايد ؟ گفتم بله . گفت : « وقف » سيد را هم ديده‌ايد ؟ گفتم بله . گفتند : به نظر شما كدام يك بر ديگرى مرجّح است ؟ گفتم : « وقف مرحوم آخوند از يك سينهء كوچكى تراوش كرده ، اما وقف سيد از يك سينهء وسيع بيرون آمده است » . جناب اخوان مرعشى افزودند : مرحوم آسيد كاظم در فقه شخص اول بود و واقعا فقيه خوبى بود . همان‌طور كه مىگويند ، فقيه اهل البيت ( عليهم السّلام ) بود . ايشان درس

--> ( 1 ) . وى فرزند آقا سيد محمد باقر رفسنجانى است كه شاگرد شيخ انصارى و از علماى برجسته و پارساى رفسنجان بود - اخوان مرعشى . ( 2 ) . ايشان ، استاد و پدرزن جناب حاج سيد مهدى اخوان مرعشى و نيز برادر ايشان ( حاج سيد كاظم اخوان مرعشى ) هستند .